Θεωρία Galois

Υποδείξεις λύσεων επιλεγμένων ασκήσεων

Ενότητα 1.5

  1. 1.

    α) Έστω Α ένα σημείο μίας ευθείας. Ορίζουμε αριστερά του Α επί της ευθείας σημείο Β, ώστε το μήκος B⁢A να είναι ίσο με 1. Με κέντρο το Β και ακτίνα μεγαλύτερη του 1 χαράσσουμε περιφέρεια κύκλου, που τέμνει την ευθεία δεξιά του σημείου Α στο σημείο, έστω Γ. Με την ίδια ακτίνα και κέντρο το σημείο Γ χαράσσουμε νέα περιφέρεια κύκλου. Οι δύο περιφέρειες τέμνονται στα σημεία, έστω Δ και Ε. Η ευθεία Δ⁢Ε είναι η ζητούμενη.

    β) Εργαζόμαστε όπως στο α) θεωρώντας το τμήμα Β⁢Γ.

    γ) Από το σημείο Α εκτός ευθείας χαράσσουμε περιφέρεια με κέντρο το Α τέτοια ώστε να τμήσει την ευθεία σε δύο σημεία, έστω Β⁢Γ. Η μεσοκάθετος στο Β⁢Γ τέμνει την ευθεία στο σημείο, έστω Δ. Από το Α φέρουμε κάθετη στο Α⁢Δ. Αυτή είναι η ζητούμενη.

    δ) Έστω η γωνία Α⁢Ο⁢Β με κορυφή Ο. Με κέντρο το Ο και ακτίνα μήκους 1 χαράσσουμε περιφέρεια κύκλου που το τμήμα Ο⁢Α στο σημείο έστω Α′ και το Ο⁢Β στο σημείο, έστω Β′. Η μεσοκάθετος από το Ο στο Α′⁢Β′ είναι η ζητούμενη.

  2. 2.

    Σε μία ευθεία ορίζουμε τρία σημεία Α,Β,Γ ώστε το Α⁢Β να έχει μήκος 1 και το Β⁢Γ να έχει μήκος α. Με διάμετρο το Α⁢Γ χαράσσουμε περιφέρεια κύκλου (βρίσκουμε το μέσον του Α⁢Β όπως στο β). Από το σημείο Β φέρουμε κάθετο στο Α⁢Γ (βλ. 1α), αυτή τέμνει την περιφέρεια, έστω στο Δ. Το μήκος Δ⁢Β είναι το ζητούμενο.

  3. 3.

    Να χρησιμοποιήσετε τον τριγωνομετρικό κύκλο.

  4. 4.

    Έστω Α μία πλευρά του κανονικού n-γώνου και Ο το κέντρο του. Να φέρετε τη μεσοκάθετο από το Ο στο Α⁢Β και να εργαστείτε όπως στην άσκηση 3 για τα ίσα ορθογώνια τρίγωνα που σχηματίζονται.

  5. 5.

    N,N, O, N, N, N,N

    Οι ανάγωγοι παράγοντες του x4+4 έχουν βαθμό 2 . Για το f⁢(x)=x4+1 μελετήστε το πολυώνυμο f⁢(x+1). Για το πολυώνυμο f⁢(x)=(4/3)⁢x5+(6/5)⁢x2+2 μελετήστε το πολυώνυμο 15⁢f⁢(x).

  6. 6.

    Να υπολογίσετε πρώτα τα ανάγωγα πολυώνυμα βαθμού 2. Στη συνέχεια, στο f⁢(x)=x4+a⁢x3+b⁢x2+c⁢x+d θέστε στη θέση των συντελεστών τα στοιχεία 0 ή 1 και ελέγξτε ποια είναι ανάγωγα. Αν δεν είναι ανάγωγα, τότε είτε έχουν ρίζα στο ℤ2⁢[x] είτε έχουν έναν ανάγωγο παράγοντα βαθμού 2.

  7. 8.

    Για το x4+4 δείτε την άσκηση 5.

  8. 10.

    Φ13⁢(x).

  9. 12.

    Nα αναλύσετε σε γινόμενο παραγόντων τα πολυώνυμα: (x8-1)/(x-1) και (x9-1)/(x-1). Οι ανάγωγοι παράγοντες στον ℝ⁢[x] έχουν βαθμό το πολύ 2. Οι ανάγωγοι παράγοντες στον ℂ⁢[x] έχουν βαθμό ακριβώς 1. Στον ℚ⁢[x], το x7+x6+⋯+x+1 έχει ακριβώς έναν ανάγωγο παράγοντα βαθμού 4, ενώ το x8+x7+⋯+1 έχει ακριβώς έναν ανάγωγο παράγοντα βαθμού 6. H Ενότητα 5.2 ασχολείται με τους ανάγωγους παράγοντες του xn-1 στον ℚ⁢[x].

Ενότητα 2.4

  1. 2.

    ℚ⁢(5,7)={a0+a1⁢5+a2⁢7+a3⁢35:ai∈ℚ,i=1,…,4}.

    ℚ⁢(i⁢11)={a0+a1⁢11:a0,a1∈ℚ}.

  2. 3.

    Για το a=7+1/2, βλέπουμε ότι 2⁢a-1=2⁢7 και επομένως το a είναι ρίζα του 4⁢x2-4⁢a-27.

  3. 4.

    Να χρησιμοποιήσετε τον ισομορφισμό ℚ⁢[x]/⟨x3-2⟩≅ℚ⁢(23), x+⟨x3-2⟩↦23 . Να γράψετε τη μονάδα ως γραμμικό συνδυασμό των x3-2 και x2+1 . Στη συνέχεια να βρείτε τον αντίστροφο του 232+1 από αυτή την σχέση.

  4. 6.

    ∞, ∞, 1, 7.

  5. 7.

    Αν ϕ είναι ένας τέτοιος ισομορφισμός, τότε ϕ⁢(3)=α+β⁢5, για κάποιους ρητούς α,β. Άρα 3=ϕ⁢(3)2=(α+β⁢5)2=α2+5⁢β2+2⁢α⁢β⁢5, άτοπο γιατί ο 5 δεν είναι ρητός.

  6. 14.

    Να αποδείξετε με επαγωγή ότι αν p1,…,pn είναι διακριτοί πρώτοι, τότε

    p∉ℚ⁢(p1,…,pn-1).

    Να συμπεράνετε ότι [ℚ¯:ℚ]=∞.

  7. 18 .

    ℤ2, ℤ2, ℤ4, S3.

  8. 19.

    Να χρησιμοποιήσετε την Πρόταση 2.3.2.

  9. 25.

    Έστω G=Gal⁡(ℝ/ℚ).

    1. (a)

      Aν a≤b∈ℝ και σ∈G, να δείξετε ότι σ⁢(a)≤σ⁢(b), (να χρησιμοποιήσετε το στοιχείο b-a και την εικόνα του σ⁢(b-a)).

    2. (b)

      Αν a∈R και σ∈G, να θεωρήσετε μία αύξουσα ακολουθία ρητών αριθμών που συγκλίνει στο a για να καταλήξετε ότι a≤σ⁢(a). Στη συνέχεια να θεωρήσετε μία φθίνουσα ακολουθία ρητών αριθμών που συγκλίνει στο a για να καταλήξετε ότι a≥σ⁢(a).

  10. 27.

    Οι ομάδες των ασκήσεων 26 και 26 θα εξεταστούν αναλυτικότερα στο Κεφάλαιο 5.

  11. 28.

    O,N,O,N,O,O,O,N,O,N,O,O,O,O,N.

Ενότητα 3.7

  1. 1.

    Αν h∈H, τότε h∈G και h⁢(a)=a, ∀a∈F. Άρα F⊂EH⊂E.

    Έστω H1<H2<G και a∈EH2. Τότε h⁢(a)=a, ∀h∈H2, άρα h⁢(a)=a, ∀h∈H1. Άρα EH2⊂EH1.

  2. 2.
    • –

      B=ℚ⁢(2), E=ℚ⁢(24).

    • –

      Αδύνατον.

    • –

      E το σώμα ανάλυσης του x3-2 πάνω από το ℚ και B=ℚ⁢(2).

  3. 3.

    E=ℚ⁢(2,i), αφού

    x4-4=(x2-2)⁢(x2+2)=(x-2)⁢(x+2)⁢(x-i⁢2)⁢(x+i⁢2).

    Παρατηρήστε ότι irr(ℚ,2)⁡(x)=x2-2. Οι εικόνες του α=2+i είναι τα

    α,2-i,-2+i,-2-i.

    Επίσης, irrℚ,α)⁡(x)=x4-6⁢x2+17 και επομένως α⁢(α3-2⁢α)=-17 και a-1=-(α3-2⁢α)/17.

  4. 4.

    To E είναι σώμα ανάλυσης του (x2-3)⁢(x2-5) και συνεπώς h E/ℚ είναι επέκταση του Galois.

  5. 5.

    H ομάδα Gal⁡(E/F) καθορίζεται από τις μεταθέσεις των ριζών του f⁢(x). Αφού char⁡F≠2, μια μετάθεση των ριζών του f⁢(x) είναι περιττή αν και μόνο αν σ⁢(Δ)=-Δ . Αφού η Δ∈F έπεται ότι σ⁢(Δ)=Δ, για κάθε σ∈Gal⁡(E/F).

  6. 9.

    O βαθμός [E:ℚ] diaire'itai από το 4 και το 5, άρα [E:ℚ]=20. H G είναι ισόμορφη με γνήσια υποομάδα της S5 . Υπάρχουν αυτομορφισμοί σ,τ∈G τέτοιοι ώστε σ⁢(35)=35, σ⁢(ω)=ω2 και τ⁢(35)=35, τ⁢(ω)=ω.

  7. 11.

    Παρατηρήστε ότι το N⁢(α) ανήκει στο EG.

  8. 12.

    Προκύπτει από το Θεώρημα 3.4.5.

  9. 13.

    Προκύπτει από το Θεώρημα 3.5.3 με K=F⁢(α).

Ενότητα 4.4

  1. 2.

    To πολυώνυμο g⁢(x)=x2+x+2 είναι ανάγωγο πάνω από το G⁢F⁢(5), όπως διαπιστώνεται δοκιμάζοντας όλα τα στοιχεία του G⁢F⁢(5). Άρα το σώμα αναλύσεως Ε του g⁢(x) που αναζητούμε, είναι επέκταση βαθμού 2 του vG⁢F⁢(5), δηλ.   Ε={k+l⁢a:k,l∈G⁢F⁢(5)} και a είναι μία ρίζα του g⁢(x). Το Ε έχει 25 στοιχεία και είναι ισόμορφο με το GF(52).

  2. 3.

    Προκύπτει από την Πρόταση 4.2.8 και το Πόρισμα 4.2.9.

  3. 8.

    Έστω ότι το F είναι τέλειο σώμα. Αν char⁡(F)=0, το συμπέρασμα ισχύει. Έστω char⁡(F)=p, όπου p πρώτος και f⁢(x) ένα ανάγωγο και μη διαχωρίσιμο πολυώνυμο του F⁢[x], τότε f′⁢(x)=0 και το f⁢(x) ανήκει στον F⁢[xp]. Όμως F=Fp, άρα f⁢(x)=a0+a1⁢xp+⋯+an⁢xn⁢p, για ai∈F=Fp , ai=bip , 0≤i≤n. Επομένως f⁢(x)=(b0+⋯+bn⁢xn)p και το f⁢(x) δεν είναι ανάγωγο, άτοπο. Άρα το f⁢(x) είναι διαχωρίσιμο. Αντίστροφα, έστω ότι κάθε ανάγωγο πολυώνυμο του F⁢[x] είναι διαχωρίσιμο και ότι το F δεν είναι τέλειο. Παρατηρούμε ότι, αν a∈F∖Fp, τότε το xp-a είναι ανάγωγο (βλ. Παράδειγμα 4.3.7) και μη διαχωρίσιμο πολυώνυμο του F⁢(x), αφού f′⁢(x)=0. Καταλήξαμε σε άτοπο, άρα το F είναι τέλειο.

Ενότητα 5.4

  1. 2.

    Συγκρίνετε με το πολυώνυμο Φp2⁢(x).

  2. 3.

    Για το (b) παρατηρήστε ότι o ένας παράγοντα2 της σειράς είναι ισόμορφος με την Gal⁡(F⁢(ω)/F) που είναι υποομάδα αβελιανής ομάδας (βλ. Θεώρημα 5.1.4), ενώ για τον άλλο παράγοντα χρησιμοποιήστε το Θεώρημα 5.3.1.

  3. 6.

    Να παρατηρήσετε ότι Φ2⁢p⁢(x)⁢Φp⁢(x)⁢Φ2⁢(x)⁢Φ1⁢(x)=x2⁢p-1 και ότι Φp⁢(x)⁢Φ1⁢(x)=xp-1.

  4. 7.

    Να παρατηρήσετε ότι ϕ⁢(12)=4 και na ω είναι μια πρωταρχική 12 -ρίζα της μονάδας, τότε G=Gal⁡(ℚ⁢(ω)/ℚ)={idℚ⁢(ω),σ,τ,σ⁢τ} , όπου σ⁢(ω)=ω2, τ⁢(ω)=ω7, σ⁢τ⁢(ω)=ω11. Να δείξετε ότι τα ενδιάμεσα σώματα είναι τα: ℚ⁢(ω3), ℚ⁢(ω2), ℚ⁢(ω6).

  5. 8.

    Έστω E=ℚ⁢(ω). Γνωρίζουμε ότι [E:ℚ]=ϕ(n) , όπου ϕ είναι η συνάρτηση του Euler. Έστω ζ=ω+ω-1 , τότε εκτελώντας τις πράξεις, έχουμε ω2-ζ⁢ω+1=0 και επομένως [E:ℚ(ζ)]≤2. Επίσης ζ∈ℝ και επομένως [E:ℚ(ζ)]≥2. Να συμπεράνετε ότι [E:ℚ(ζ)]=2 και άρα [ℚ(ζ):ℚ]=ϕ(n)/2.

Ενότητα 6.4

  1. 3.

    Στην Ενότητα 5 δίνονται οι τύποι για τις ρίζες του τεταρτοβάθμιου πολυωνύμου f⁢(x).

  2. 7.

    Θεωρήστε την ομάδα Gal⁡(L/ℚ) και εφαρμόστε το Θεώρημα I.28. Σύμφωνα με το Θεώρημα I.28: η ομάδα Gal⁡(L/ℚ) έχει μία κανονική σειρά

    G=Gt⊳Gt-1⊳⋯⊳{e}=G0,

    τέτοια ώστε η ομάδα Gi/Gi-1 να έχει τάξη 2, για i=1,…,t. Από το Θεμελιώδες Θεώρημα της Θεωρίας Galois έπεται ότι υπάρχει μία ακολουθία σωμάτων

    ℚ=Κ0⊂K1⁢⋯⊂Kt=ℚ⁢(ω),

    με [Ki:Ki-1]=2, για i=1,…,t.

  3. 10.

    To L περιέχει αναγκαστικά και τον συζυγή του z, επομένως περιέχει και το a και το b⁢i. Να αποδείξετε ότι το a και το b ικανοποιούν το κριτήριο της άσκησης 6.4.7 για τα αντίστοιχα σώματα ανάλυσης.

Ενότητα 7.3

  1. 4.

    Για κάθε n, υπάρχει a∈ℝ έτσι ώστε deg⁡irr(ℚ,a)⁡(x)>n. Για το αριθμήσιμο κομμάτι της ερώτησης, να μετρήσετε τα πολυώνυμα του ℚ⁢[x].

  2. 6.

    Έστω F υπόσωμα του ℂ. Aν a,b είναι δύο υπερβατικά στοιχεία πάνω από το F, τότε να αποδείξετε ότι υπάρχει ισομορφισμός F⁢(a)→F⁢(b). Αν a, b είναι διακεκριμένες ρίζες του ίδιου ανάγωγου πολυωνύμου με συντελεστές στο F, να αποδείξετε ότι h ϕ:F⁢(a)→F⁢(b), με ϕ⁢(a)=ϕ⁢(b), μπορεί να επεκταθεί σε αυτομορφισμό του F¯ℂ, χρησιμοποιώντας το Λήμμα του Zorn.

Ενότητα 8.3

  1. 3.

    Θυμίζουμε από τη Θεωρία Ομάδων ότι κάθε πεπερασμένη αβελιανή ομάδα G είναι ευθύ άθροισμα κυκλικών ομάδων, δηλ.

    G≅ℤn1×ℤn2×⋯×ℤns,

    για κάποιους φυσικούς αριθμούς ni, i=1,…,s. Θεωρούμε πρώτους φυσικούς p1, p2,…,ps τέτοιους ώστε pi≡1⁢mod⁡ni, 1≤i≤s (υπάρχουν άπειροι τέτοιοι πρώτοι). Έστω n=p1⁢p2⁢⋯⁢ps και ω μία πρωταρχική n-ρίζα της μονάδας. Γνωρίζουμε ότι

    M:=Gal(ℚ(ω)/ℚ≅ℤn♯≅ℤp1*×⋯×ℤps*

    και ℤpi*≅ℤpi-1, αφού η ℤpi* είναι κυκλική ομάδα τάξης pi-1. Όμως, αφού pi-1=ki⁢ni , για κάποιον ακέραιο ki, έπεται ότι η ομάδα ℤni είναι ισόμορφη με υποομάδα της ℤp-1, έστω την Hi, για i=1,…,s. Θεωρούμε, τώρα, την υποομάδα

    Η=H1×⋯⁢Hs

    της Μ, η οποία αντιστοιχεί σε ένα σώμα ℚ≤Κ≤ℚ⁢(ω). Να αποδείξετε ότι Gal⁡(K/ℚ) είναι ισόμορφη με την G.